Şarbilax

Ağrı İsyanlarına öncülük eden İhsan Nuri Paşa, Ağrı Kürt Cumhuriyeti'nin başkenti seçilen Doğubayazıt'ın Tırkmena köyünün ismini Kurdava olarak değiştirir ve bu kararı direnişe öncülük eden Xoybûn partisine gönderir. Karar Xoybûn'a gönderildikten sonra, Xoybûn'un yöneticilerinden Mir Süreyya Bedırxan aşağıdaki haritayı yapıp, Xoybûn'un bildiri ve broşürlerine ekleyip, başta Avrupa ve Amerika olmak üzere, dünyanın birçok yerinde dağıtır. Tarihi Ağrı Direnişi (1926-1932) 1926 yılında Biroyê Hesikê Têlî tarafından başlatılıp, 1927 yılında İhsan Nuri Paşa'nın gelişi ile askeri bakımdan tecrübeli olmasından, direnişin önderliği kendisine verilir. İhsan Nuri Paşa, Ağrıya geldikten sonra düzenli Kürd ordusunu kurup, bir Kürd yönetimini belirleyip, Ağrı Kürt Cumhuriyeti'nin kuruluşunu ilan eder. Ağrı Kürt Cumhuriyeti'nin kuruluşu ile Doğubayazıt'ın Tırkmena (Kurdava) köyü, Ağrı Kürt Cumhuriyeti'nin başkenti, Ağrı ise büyük Kürdistan'ın geçic...

Ülkücü Samet Aslan, Ağrı Eleşkirt'e bağlı Yığıntepe (Yixnîtepe) köyünden bir Terekeme yada Karapapak'tır. Ağrı'daki tüm cinayetler de parmağının olduğu söyleniyor. Yıllarca Ağrı'da kendisine tetikçilik yaptırıldığı, göze batan/başını kaldıran ne kadar yurtsever varsa, devletin Samet Aslan'a öldürttüğü iddia ediliyor. Doğubayazıtlı iki öğretmen kardeşi Ağrı'da öldürdüğü, yurtsever bir öğretmene Küpkıran (Karşıyaka) mahallesinde pusu kurup katlettiği ve daha bir çok infaz gerçekleştirdiği dile getiriliyor. Bunlardan en dramatik olanı, düğününü yapmak için batıya gidip çalışan İkram isimli yurtseverin öldürülmesidir. İkram düğününü yapmak için batıya çalışmaya gider, uzun zaman sonra biraz para biriktirir, bir gelinlik alır Ağrı'ya döner. O zaman otobüsler şimdiki Migros'un önünde dururlarmış. İkram indiği gibi, onu orada katlederler ve yere düşen bavul açılır, gelinlik görünür. Bu olaydan sonra, Ağrı'nın en büyük ve kitlesel protestosu olur. T...

Geçtiğimiz ay annemin doktor kontrolü için İzmir'e gittiğimde, tesadüfen Ağrı Direnişinin en namlı savaşçılarından Ahmedê Hecî Biro'nun torunu sevgili Ömer ile tanıştım. Gelecek günlerde Ömer kardeşimin yardımları ile bu büyük kahramanı ve ailesini yazmaya çalışacağım. Ahmedê Hecî Biro'nun kendisi dahil, bu aileden yaklaşık 30 kişi Ağrı Direnişi içerisinde şehit oldu. Şimdiye kadar hiç bir araştırmacı bu aile ile ilgili bir şey yazmadığından, ailenin tamamının direniş içerisinde yok edildiğini düşünüyordum. Bu sebepten dolayı Ömer arkadaşla karşılaşmak, bir aydır İzmir'de hastane hastane dolaşıp, bitkin ve moral bakımından çökmüş bana çok iyi geldi. Benimde mensubu olduğum Redki aşiretinden olan Ahmedê Hecî Biro, Ağrı Direnişi öncesinde Redki aşiretine ve Redki aşiretinin bağlı bulunduğu Zili (Zilan) aşiretler konfederasyonuna liderlik ediyordu (Ağrı ve Iğdır bölgelerinde). Direnişin başlaması ile adamları ve bazı akrabaları ile direniş içerisinde yer alan Ah...

  Ermeni Soykırımı'nın yıldönümü olan 24 Nisan yaklaşıyor. Bu süreçte herkes bir şeyler söylüyor; Kimileri soykırımın kabul edilmesini istiyor, kimileri böyle bir şeyin olmadığını iddia ediyor, bazı Türk milliyetçi çevreler ise, soykırımın artık inkar edilemeyeciğini anlamış olmalılar ki, "soykırım yapıldı ama, bunu Kürtler yaptı" diyerek, kendi vahşetlerini, Ermenilerle akraba olan Kürtlere mal etmeye çalışıyorlar. Malesef bazı Kürtlerde çok duygusal davranarak, hiç bir tarihi belgeye bakmadan, hiç bir tanığın anlatımlarını dinlemeden, Kürtlerin bu soykırım içerisin de yer aldıklarını söylüyorlar. Kürtler o zaman bir soykırımda, Kürtlük adına yer alacak kadar örgütlü değildiler. Bazı Kürtler, bu soykırımda yer almış iseler bile, bunlar Kürtlük adına değil, Türklük namına hareket eden Kürtlerdir. Söz konusu Kürtler, Kürtlük bilinci olan Kürtleri de yok etmişler. Ayrıca, bir şey hep unutuluyor; 1915'te sadece Ermeniler değil, Êzdî Kürtlerde aynı soykırıma kurban gitm...

(DİHA) - 1990 yılında PKK saflarına katılan ve geçtiğimiz günlerde, 1994 yılında Tendürek Dağı’nda çıkan bir çatışma sonucunda yaşamını yitirdiği açıklanan PKK’li Eyüp Çetin'in (Reşo) babası Ahmet Çetin, oğlunun Zîlan Katliamı’nda Kürtlere yaşatılanları unutmadığı ve yüreğinin acısını PKK saflarına katılarak dindirmeye çalıştığı söyledi. Van’ın Erciş ilçesinde, 1990 yılında PKK saflarına katılan ve geçtiğimiz günlerde 1994 yılında Tendürek Dağı’nda çıkan bir çatışma sonucunda yaşamını yitirdiği açıklanan PKK’li Eyüp Çetin'in (Reşo), Zîlan Katliamı’nda Kürtlere yaşatılanları unutmadığı ve yüreğinin acısını PKK saflarına katılarak dindirmeye çalıştığı belirtildi. 1930 yılında Zîlan deresinde yapılan katliamda bir çok yakınlarını kaybeden PKK’li Çetin'in babası Ahmet Çetin, devletin Kürtlere yönelik katliam politikalarının son bulmadığını söyledi. Oğlunun Zîlan'ın ağıdı olduğuna söyleyen baba Çetin, oğlunun Zîlan’ın acısıyla 5 çocuğunu bırakarak, PKK saflarına katıldı...

Ermenilerin "Tsitsernakaberd" dedikleri dünyanın en ünlü soykırım anıtına vardığımda sabah saatleriydi... Anıt; tüm Erivanı ve özellikle de Ararat dağını karşıdan gören yüksek bir tepenin üstünde 1965-67 de inşa edilmiş. Ararat/Gilî dağ; buradan hayranlık uyandıracak kadar görkemli görünüyor. Dağın doruklarındaki buzul tabakası sabah güneşinin ışıkları ile ışıl ışıl parlıyor.

Bu çalışma yaklaşık on yıllık çalışmadır. Eksik ve yanlışları yoruma yazarsanız, yeniden düzenlenir.

Tarihi Bazid (Doğubeyazıt) Kalesinin kapısı 16.yüzyılda yapılmış olan oymalı kapı 1.600 kilo ağırlığında olup, 1835 yılında Doğubeyazıtlı Ermenilerin göçleri esnasında bulunduğu yerden Rewan'a götürülerek Surp Boğos-Bedros kilisesinin girişine yerleştirilmiş. Sovyetler döneminde kilise yıktırılınca kapı Ermeni Tarih Müzesi'nin avlusuna yerleştirilmiş. Kapı bugün Gavar'daki Surp Garabed Kilisesinde bulunmaktadır .

Osmanlı Arşivinde 24 Haziran 1896 tarihine ait altı sayfalık bir belge var;  arşiv kutu ismi; DH.TMIK.M.. gömlek no: 8 sıra no; 5. Belgeye göre Ağrı şehrinde ve bağlı köylerinde bir isyan meydana gelir. Devlet isyanı bastırmakta başarısız olunca, tuğgeneral (mirliva) Rahmin Paşa Erzurum'a çekilir. Osmanlıca okuma yazma bilenler burada belgeyi satın alıp inceleyebilirler; BELGE

Ziyaeddin Kalesi'nin özellikleri Azerbaycan şahı Ziyaeddin yapısı ve Azerbaycan toprağında yalçın kaya üzere dörtgen şekilden uzunlamasına bir dayanıklı ve sağlam kaledir. Erzurum toprağında (---) sancağı hudududur. Dizdan ve neferatları vardır. (---) tarihinde Van fethedildiğinde halkı itaat edip anahtarlarını padişaha teslim ettiklerinden alkı bütun örfî (yerel) vergilerden muaf oldular. Naipliktir, kumandanı ve kethüdayeri yoktur. Bir camii ve altı yüz kadar toprak örtülü tek katlı evleri vardır. Bir ham, bir hamarnı ve kırk elli kadar dükkanı vardır. Taşlık ve Kürd diyarı yer olduğundan o kadar ma'mur şehir değildir. Ama halkı gayet cesur ve yiğit Hüda eri hünerli insanlardır. (Evliya Çelebi, Günümüz Türkçesiyle Seyahatname, Cilt 2, 1, Sayfa 256, 257) Şoşik Kalesi'nin özellikleri Kürt dilinde Şuşik, kalesi olduğu yüksek dağın ismidir. Lakin Sultan Hasan oğlu Ziyaeddin yapısıdır. Gökyüzüne doğru baş çekmiş bir yalçın kayanın en yüksek zirvesinde dörtgen şekilli bir küç...

Kurdistan TV'nin Ağrı İsyanı ile ilgili hazırladığı üç bölümlük belgesel de, Ağrı'dan ve Ağrı dışından Ağrı İsyanı konusun da bilgili, bu konuda araştırma yapmış bir çok yazar, araştırmacı yer alıyor. Bölüm 1 Bölüm 2 Bölüm 3

Sedat Ulugana -ANF 09:11 / 24 Avrêl 2012 Wan -  Teyfûnê Zîlanî, Tenzere û Delal bi saxî ji Komkujiya Zîlanê filitîn, lê belê tiştên ku bi serê wan hatin û tiştên ku dîtine her sêyan dîn kir. Yek ji wana bi darê zorê xistin hindurê nexweşxaneyeke aqil, ya din jî gava di nava deryaya terman de termê nîşaniyê xwe dît dîn bû. Yê din jî kengî balafiran dibîne xwe diavêje erdê… Piştî komkujiya 1930’ê ya Zîlanê bi sedan kes ketin travmayê û hin ji wana dîn bûn. Teyfûnê Zîlanî, Tenzere û Delal jî çend ji vana nin. Teyfûn di dema komkujiyê de 15 salî bû, li gundê Hesenevdalê ji bin termên mirovan derdikeve û rizgar dibe, xwe digihîne Bazîdê. Li gorî gotina wî bi xwe piştî ku li vir demek dirêj ji bo sûbayan şivantiyê kir, gotin ew dîn e û birin Nexweşxaneya Dînan a Xarpêtê. Li şûna ku Teyfûn derman bikin, ji ber ku mexdûrê Komkujiya Zîlanê bû li rastî îşkenceyên giran hat û piştre êdî rêyek dibîne diçe gundê Rustemgedîk ê navçeya Kopê ya Mûşê û li wir bi cih dibe. “NIKARE BEHSA K...

Güney Kürdistan'da yayın yapan Galî Kurdistan TV'nin "Rengê Bakur" (Kuzeyin Renkleri) isimli programın Ağrı Doğubayazıt'ta çektiği program. Rengên Bakur isimli programın sunucusu Sîdar Basut, bütün Ağrılıların sevdiği ve Ağrıda yurtseverlerin sürekli ismini andığı rahmetli Nurettin Basut'un kızı. Rengên Bakur / Bazîd

Piraniya bajarên Serhedê, bi destê nişticihên wê ve hatine rizgarkirin. Bi gotineke din ve, bajarên Serhedê bi destê Kurdên wê herêmê ve hatine rizgarkirin. Yek eskerê Tirkiyê nehatiye û beşdarî wan şeran nebûye. Kurdên wê herêmê, bajar û herêmên xwe rizgar û radestî Osmaniyan kirine... Dewleta Sovyetê (Ûris) di serî de xwestiye ku Kurdên herêmê re têkiliyên xwe xurt û baş bike lê ji ber olê û hinekî tûjkirina Osmaniyan, Kurdan tu cara baweriya xwe bi Dewleta Sovyetê re nehaniye. Kurdan li Agirîyê bi ûris re şer kirine û topa wan li wan standine. Dibêjin Elmecît Begê Sîpkî top hildaye. Lê, gelek kal jî dibêjin merivekî herêma Dutaxê yê bi navê Egît top hildaye, Elmecît Begê ji wî standîye. Li ser mesela top hildanê kilam jî hene.

Dengbêj Cahîdoyê Mûşî kilama Biro Rindo dibêje. Biro Rindo, di serhildana Agiriyê de (1926-1932) serokê komeke şervanan bû ku, heya Erzirom, Wan û Bilîsê diçû, çalakiyên sapotaj pêk dihanî.  Biro Rindo dema pêşiyê beşdarî serhildanê dibe, beşdarî Koma Şêx Zahir dibe, paşê koma xwe ava dike û bi tevî koma Edoyê Azîzî gelek çalakiyên mezin pêk tîne. Biro Rindo ji êla Giskan e. Ev êla niha li gundên Îdirê dijî. Êlê bi giştî piştgirî daye Serhildana Agiriyê. Piştî ku serhildan têk diçe, malbata wî tê sirgûnkirin. Wekî din pirtûka Mustafa Balbal a bi navê Ararattaki Esir Generalden Kan Çiçekleri de di çend cihan de qala wî tê kirin.  Biro Rindo bi destê xayînan ve di malakeke lê mêvane di xewê de tê kuştinê. Piştî ku Biro Rindo di xewê de tê kuştinê, serê wî dibin di deriyê qereqolê de darda dikin. Ev kilama li jorê jî li ser wî ye. Ev kilama li jêrê jî ji devê Şêx Mehmed Emînê biraziyê Şêx Zahir, kurê Şêx Evdirrehman tê gotin.

Roja şemîyê li Kitêbxaneya kurdî ya Stockholmê li ser Serhildana Agirî û komkujîya Gelîyê Zîla semînereke balkêş hat guhdarîkirin. Semîner ji alî lêkolînerê kurd Sedat Ulugana hat dayîn. Ji ber Ulugana bi xwe ji Gelîyê Zîla ye, agadrîyên wî bi baldarîyeke mezin hat gudarîkirin. Ulugana gelek agadarîyên bi taybet bi dokumentên nivîskî û bi wêneyên dema komkujîyê anîn ber çavan. Ew bi xwe ji malbateke mexdûrê ê komkujê ye, behsa serpêhatîya kurdên gelîyê Zîla û malbata xwe jî kir, vê yekê bandoreke mezin li ser hestên guhdaran kir. Ji çavê gelek kesan hêsirên xemgînîyê dihatin xwar. Serokê Komeleya Nivîskarên Kurd li Swêdê Nezîr Akad, berî ku semînerê bide destpêkirin, ji Sedat Ulugana daxwaz kir ku ew xwe bide naskirin û behs bike ka ew daxwaz û hewasa wî ji bo nivîsandina dîroka me ya nêzîk çawa dest pêkirîye û heta niha çi xebat kirine û çi berhemên wî hatine weşandin. Sedat Ulugana di nav malbata xwe de serpêhatîyên malbata xwe, jiyana surgûnê û rewşa gelê xwe meraq dike dixwaze s...

Li Serhedê bi awayekî befireh ev bajar hene: Erdexan, Qers, Erzirom, Agirî, Îdir, Mûş, Bedlîs û Wan. Behra Wanê li başûrê Serhedê dimîne. Ez dixwazim bibêjim ku li van hemû bajarên Serhedê yên navê mezre û gundan pirtirîn bi Kurdî ne yên Agirîyê ne. Ez li gor çi vê dibêjim? Ez li Mûş, Bedlîs, Wan Agirîyê geriyam bi rojan; min hemû navê mezre û gundên van bajaran nivîsî. Bi saya sere hevalên kedkar û Kurdistanî min navên mezre û gundên Erziromê (Xinûs-Hınıs, Qereyazî-Karayazı, Qereçan-Karaçoban û Tatos-Tekman) jî nivîsî. Her wiha hin navçeyên Erdexan û Qersê jî nivîsî. Piştî ku min nexşeyên fîzîkî yên Agirî amade kir ez lê hay bûm ku piraya navê mezre û gundên Agirî xwerû bi Kurdî ne. Bi ya min sedema herî mezin ew e ku li van deveran Êzdî xwedî cî û war bûn û ji xwe Êzdî xwerû Kurd bûn. Ji bo Êzdîyan mînakeke herî girîng jî navê ‘Şeytanava’ ye. Li seranserê Kurdistanê navê ‘Şeytanava’ li navçeyên Agirî berbelav e:   Gund Mezre Navçe Tirkî Kurdî Tirkî Kurdî Gîhadîn Akçev...